Jizerka – drewniane cudo wśród torfowisk

TrasaJizerka (parking) – Jizerka (Torfowiska Izerki Malá jizerská louka) – miejsce połączenia rzeczki Izerki z Izerą (most graniczny) – Bukovec i z powrotem.

Rodzaj podróży

Długość szlaku: 7km
Rodzaj podróży: pieszo
Trudność: średnia
Obszar turystyczny: Jizerské hory

Atrakcje

Inne atrakcje:Jizerka - zachowana wioska z oryginalną górską zabudową.Muzeum Gór Izerskich, godziny otwarcia maj - październik: SOB., NIEDZ. 9.00-16.00; w miesiącach zimowych czasem także w weekendy od 10.00 do 15.00. Strona internetowa:www.korenov.cz - oficjalna strona miejscowości Kořenovwww.csopjizerka.cz - strona administratora Muzeum Gór Izerskich.www.jizerka.cz - strona prywatna administratora Pańskiego Domu i Piramidy.

Więcej informacji

Transport: Samochodem: drogą Harrachov – Kořenov – Jizerka (parking) lub Liberec – Jablonec n. N. – Tanvald – Kořenov – Jizerka (parking).
Parking: parkowanie jest możliwe na skraju osady (płatne).
Posiłki: W rejonie Jizerki jest wiele gościńców i schronisk górskich; wśród turystów od dawna słynie szczególnie Pyramida.

Jak dojechać

Jizerka jest prawdopodobnie najbardziej kultową, najwyżej położoną osadą Gór Izerskich (administracyjnie należy do miejscowości Kořenov). Widoku tej charakterystycznej enklawy łąkowej pośród gór z rozrzuconymi chałupami nie może zabraknąć w żadnej publikacji o Górach Izerskich. Od 1995 roku dzięki interesującemu układowi tutejszych romantycznych, drewnianych i kamiennych domów Jizerka jest pod ochroną jako obszar zabytkowej architektury ludowej. Nierozłącznym elementem pejzażu Jizerki jest bazaltowy stożek góry Bukovec (1005 m); charakterystyczne są dla niego także żółte pełniki, które zakwitają tu w maju na tzw. Upolínovej louce (Pełnikowej Łące) pod Bukovcem.

Jizerka po raz pierwszy została wspomniana w 1539 roku jako siedziba czeskich ptaszników. Żyli tu w nędznych chatach nie tylko łapacze ptaków, ale też drwale i pasterze. Tak było przez całe stulecia, dopiero na początku XIX wieku (1828) pierwszą hutę szkła zbudował tutaj Franz Riedel, jej pozostałości są dotychczas widoczne w pobliżu drewnianego tzw. Pańskiego Domu - pierwotnego domostwa hutmistrza. W 1866 utworzono w tym miejscu drugą manufakturę hutnictwa szkła, której budynek służył do celów hutniczych do 1911 roku. Potem został zmieniony na obóz dziecięcy, a później popadł w ruinę, dziś po remoncie służy jako stylowa restauracja.

Jizerka słynęła w średniowieczu z występowania cennych minerałów. W Szafirowym Potoczku, który jest dopływem rzeczki Izerki, znajdowane były rubiny i szafiry - podobno najpiękniejsze w Czechach, czarne spinele, cyrkony i ametysty. Szczególnie obficie występował tu ilmenit zwany izerynem - czarny minerał wykorzystywany w przeszłości do wytwarzania biżuterii żałobnej.

Od XIX wieku Jizerka jest popularnym turystycznym ośrodkiem górskim - wiele tutejszych chałup zostało przerobionych na obiekty rekreacyjne, po wysiedleniu pierwotnych mieszkańców po 1945 roku atrakcyjna osada jest wykorzystywana właściwie tylko do celów rekreacyjnych.

Możemy tu odwiedzić Muzeum Gór Izerskich, które mieści się w budynku dawnej szkoły w centrum miejscowości. Ekspozycja ukazuje minione oblicze gór (są tu stare sanie do drewna, nosidła do chrustu, ława stolarska do produkcji gontów, ręczna szlifierka do narzędzi rolniczych i domowych, zabytkowe wytwarzane ręcznie narty lub narzędzia wykorzystywane przy eksploatacji drewna), przyrodę i hutnictwo szkła. Do niedawna słynną atrakcją był też tzw. Dom Gnojowy (Hnojový dům), znany też pod niemiecką nazwą Misthaus, w którym mieszkał znany obieżyświat Gustav Ginzel (1933-2008). Dom pełen osobliwości został nazwany od gnoju, który pozostał w nim po trzymanych tu wcześniej krowach. O Domu Gnojowym i jego właścicielu, głoszącym szczególną życiową filozofię, napisano wiele artykułów, nakręcono o nim kilka filmów dokumentalnych. Oryginalny Dom Gnojowy spłonął w 1995 roku, współczesny obiekt jest repliką oryginalnej budowli; od śmierci swojego słynnego mieszkańca nie jest już na co dzień dostępny dla zwiedzających.

Nasze zwiedzanie wyjątkowej osady powinniśmy z pewnością połączyć z obejrzeniem Torfowiska Izerki (znajduje się przy dróżce zaraz za ostatnim domem Jizerki), a potem zobaczyć miejsce, gdzie rzeczka Izerka łączy się z rzeką Izerą, która dodatkowo tworzy granicę między Republiką Czeską a Polską. Izera od 2005 roku przepływa tutaj pod mostem granicznym; by dotrzeć stąd do małej polskiej samotni Orle, która swoim charakterem trochę przypomina Jizerkę (enklawa łąkowa z hutą szkła), trzeba pokonać około 1 km drogi. W drodze powrotnej przechodzimy przez przełęcz pod Bukovcem, skąd wygodnie wracamy na parking na początku osady.